10 مانع ورزش بیماران دیالیزی؛ از ترس آسیب دیدگی تا کمبود امکانات ورزشی

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما آبادان؛ بیماران دیالیزی با وجود نیاز بیشتر به تحرک بدنی برای حفظ توان جسمانی و بهبود کیفیت زندگی، در مسیر انجام فعالیت های ورزشی با موانع متعددی روبه رو هستند.

نتایج یک پژوهش دانشگاهی در خوزستان نشان می دهد رفع این موانع، علاوه بر توجه به شرایط فردی بیماران، به آموزش، حمایت خانواده و کادر درمان و فراهم کردن زیرساخت های ورزشی مناسب نیاز دارد.
در این پژوهش، اسدالله پیرایش، محقق مدیریت و برنامه ریزی ورزشی در دانشکده علوم ورزشی دانشگاه شهید چمران اهواز، به همراه دو تن از همکاران دانشگاهی خود، دلایل مشارکت نکردن بیماران دیالیزی در برنامه های ورزشی را بررسی کرده اند.

محققان برای شناسایی این موانع، ابتدا با 18 نفر از صاحب نظران و متخصصان حوزه مرتبط مصاحبه های عمیق انجام دادند و سپس دیدگاه های 335 بیمار دیالیزی را از طریق پرسشنامه گردآوری و داده های به دست آمده را با روش های آماری تحلیل کردند.

یافته های این مطالعه، موانع مشارکت ورزشی بیماران را در 10 محور اصلی و 20 شاخه فرعی دسته بندی کرده است. موانع فردی، بین فردی، کمبود زمان، نگرش های منفی، مشکلات اقتصادی و حمایتی، عوامل محیطی، کمبودهای آموزشی و پژوهشی، مسائل خودشکوفایی و رفتاری، موانع مدیریتی و برنامه ریزی و مسائل فرهنگی از جمله این عوامل هستند.
بر اساس نتایج تحقیق، ترس از آسیب دیدگی هنگام ورزش و کاهش انگیزه از مهم ترین موانع فردی بیماران است. در کنار این عوامل، کمبود حمایت عاطفی و همراهی خانواده و کادر درمان نیز مشارکت بیماران در فعالیت های بدنی را محدود می کند.

از سوی دیگر، آگاهی ناکافی بیماران و حتی برخی پزشکان و کارکنان درمانی درباره فواید و شیوه صحیح فعالیت بدنی، از عوامل بازدارنده در این زمینه عنوان شده است.

پژوهشگران بر همین اساس، طراحی برنامه های ورزشی متناسب با شرایط بیماران، تدوین دستورالعمل های ایمن و آموزش تخصصی را از راهکارهای افزایش مشارکت آنان می دانند.

این مطالعه همچنین به موانع زیرساختی و مدیریتی در سطح استان اشاره می کند. نبود مراکز تخصصی ورزشی برای بیماران خاص، کمبود امکانات متناسب با نیاز این گروه، بهره گیری ناکافی از دانش روز در زمینه تمرین دهی و برگزارنشدن دوره های آموزشی تخصصی برای مربیان، از جمله مشکلات شناسایی شده در این بخش است.

نبود فرهنگ سازی و پوشش رسانه ای کافی درباره ضرورت فعالیت بدنی بیماران خاص نیز از دیگر موضوعاتی است که در این پژوهش مورد توجه قرار گرفته است.

محققان، رفع این مشکلات را نیازمند همکاری اداره ورزش و جوانان، هیئت ورزش بیماران خاص و مراکز درمانی می دانند. در بخش دیگری از این تحقیق، پرسشنامه طراحی شده برای سنجش موانع فعالیت ورزشی بیماران دیالیزی، از پایایی بسیار بالایی برخوردار اعلام شده است؛ ابزاری که می تواند برای ارزیابی مشکلات این بیماران در مراکز درمانی و توان بخشی و همچنین انجام پژوهش های بعدی مورد استفاده قرار گیرد.

نتایج این پژوهش در فصلنامه «تحقیقات سلامت در جامعه»، وابسته به دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مازندران، منتشر شده است.